Błąd
  • XML Parsing Error at 1:389. Error 9: Invalid character
PDF Drukuj

 

1. Przedmiot bada

 

Przedmiotem bada jest humanizm ujmowany jako uniwersalne dziedzictwo kultury europejskiej i jako element konstytutywny kultury polskiej od XV do XX wieku. Pojcie humanizmu, zmieniajce przez sze stuleci tre i zakres, oznaczao ide antropologiczn, ktra afirmuje godno, wolno, autonomi i prawa czowieka, uznaje go za istot dominujc nad wiatem natury wiadomoci, podmiotowoci, moliwociami twrczymi, otwarciem na wartoci transcendentne, proklamuje niezbywalne wartoci etyczne. Idea ta ksztatowaa:

- system wartoci oraz postawy etyczne i spoeczne,
- religijno indywidualn i zbiorow,
- model kultury interpretowanej jako dzieo czowieka i jako rodowisko sprzyjajce jego rozwojowi,
- wzorzec estetyczny i retoryczno-stylistyczny klasycyzmu, odzwierciedlajcy si w poetyce dzie literackich.

 

2. Zakres bada

 

Badania dotycz zjawisk humanistycznych w rnych dziedzinach kultury polskiej: filozoficznej, religijnej, spoecznej, politycznej, estetycznej, retorycznej. Maj wic charakter interdyscyplinarny i komparatystyczny, cz problematyk kulturoznawcz, jzykoznawcz, literaturoznawcz z refleksj teoretyczn i metodologiczn oraz z pracami rdowymi i edytorskimi. Prace te powicone s dzieom humanistw polskich XVI wieku oraz pimiennictwu polskiemu rozproszonemu w Europie. Nieznajomo i brak edycji unikalnych tekstw ogranicza dotychczasowe studia i powoduje znieksztacenie historycznego obrazu humanizmu polskiego.

 

3. Cel projektu

 

Celem projektu jest caociowe przedstawienie nurtw humanistycznych w kulturze polskiej XV-XX wieku jako dziedzictwa europejskiego i jako tradycji narodowej. Wieloaspektowa interpretacja zjawisk humanistycznych objawia zwizki kultury polskiej z orodkami europejskimi oraz twrczy udzia Polski w ksztatowaniu si wsplnoty europejskiej, a zarazem formowanie oryginalnego profilu kultury narodowej i tworzenie oryginalnych jej cech. W tym aspekcie humanizm polski naley uzna za swoist warto tej kultury, stworzon w epokach dawnych, wzbogacon ideami dziewitnastowiecznymi i yw do wspczesnoci; obdarzon moc dugiego trwania i niezwyk kreatywnoci spoeczn i artystyczn.

Badania naukowe zmierzaj do weryfikacji znieksztaconej ideologicznie interpretacji humanizmu, popularyzowanej w okresie powojennym oraz stworzenia kompleksowej wizji humanizmu polskiego i wprowadzenie jej w krg nowoczesnych bada europejskich. Umoliwi to przeamanie dotychczasowej nieobecnoci Polski w syntezach humanizmu europejskiego.

Studia nad humanizmem maj te cel spoeczno-edukacyjny; s motywowane koniecznoci wsparcia rzeteln wiedz naukow dyskusji na temat miejsca Polski w Europie oraz zobowizaniami badaczy wobec aktualnych potrzeb spoecznych: rozpoznania na nowo tosamoci kulturowej i okrelenia konstytuujcych j wartoci.

 

3.1. Cele naukowe

 

  1. W zakresie historyczno-kulturowym
    • Caociowe przedstawienie nurtw humanistycznych w kulturze polskiej na obszarach idei, kultury intelektualnej, religijnej, spoecznej, politycznej.
    • Wydobycie problematyki humanistycznej z izolowanego obszaru bada nad kulturami staroytn i renesansow: rozpoznanie obecnoci i ewolucji nurtw humanistycznych w kulturze stuleci XVII - XX oraz opis zjawisk humanistycznych w perspektywach synchronicznej i diachronicznej.
    • Prba identyfikacji elementw humanistycznych we wspczesnej kulturze polskiej i opisu zderzenia si dziedzictwa humanistycznego z tendencjami niehumanistycznymi.
    • Przedstawienie dziejw dialogu z centrami humanizmu europejskiego oraz ksztatowania si narodowej formacji humanistycznej w oparciu o oryginalne koncepcje antropologiczne i aksjologiczne.
    • Wskazanie i interpretacja wartoci konstytuujcych humanizm polski jako formacj dugiego trwania.
    • Okrelenie roli humanizmu w ksztatowaniu si polskiej tosamoci kulturowej oraz w integracji wsplnot narodowej, religijnych, spoecznych, politycznych, a w szczeglnoci zbadanie:
      konceptualizacji poczucia tosamoci europejskiej i narodowej w utworach literackich,
      • projektowania polskich formu humanizmu na drodze syntezy ideowej i artystycznej elementw staroytnych i nowoytnych, uniwersalnych i swoistych,
      • interakcji kultury narodowej z kultur humanistyczn Europy rdziemnomorskiej, Zachodniej i rodkowej,
      • dziaa twrcw majcych na celu eksponowanie w wiecie europejskim humanistycznej kultury polskiej jako narodowej.
    • Przedstawienie oddziaywania humanizmu na ycie spoeczne i polityczne. (Humanistyczne modele czowieka i czowieczestwa, obywatela, Polaka i europejczyka).
    • Weryfikacja znieksztaconej ideologicznie w badaniach powojennych wizji humanizmu oraz wczenie problematyki humanizmu polskiego do wspczesnych bada europejskich.
  2. W zakresie jzykoznawczym
    • Rekonstrukcja semantyki poj z zakresu humanitas, szczeglnie poj nacechowanych aksjologicznie oraz systemu tych poj.
    • Zbadanie humanistycznych teorii jzyka.
  3. W zakresie historycznoliterackim
    • Zarysowanie dziejw klasycyzmu jako ideau estetycznego i doktryny retoryczno-literackiej.
    • Obserwacja strategii emulacyjnych i imitacyjnych.
    • Interpretacja poetyk i retoryk humanistycznych.
    • Badanie przekadw dzie humanistw europejskich, majce na celu okrelenie ?translacji? tj. przeniesienia tekstu na obszar kultury polskiej. Wyjanianie dziaa akulturacyjnych (redukcji, amplifikacji itp.).
  4. W zakresie teoretyczno-metodologicznym
    • Refleksja teoretyczna nad dugim trwaniem i przemianami tradycji kulturowej w perspektywach:
      • wielopostaciowoci zjawisk humanistycznych, zrodzonych z idei antropologicznej, a usytuowanych na wszystkich obszarach kultury;
      • interferencji nurtw kulturowych, szczeglnie humanizmu i chrzecijastwa;
      • dialogu lub polemiki midzy humanistyczn ?filozofi czowieka? uksztatowan w epoce renesansu, i nowymi koncepcjami antropologicznymi XVIII i XIX wieku;
      • konfrontacji dugowiecznej tradycji humanistycznej z niehumanistycznymi ideologiami i doktrynami dwudziestowiecznymi i wspczesnymi. Tu zjawiska: jawnego i ukrytego funkcjonowania elementw o proweniencji humanistycznej, ich adaptacji, przeobrae oraz negacji dziedzictwa humanistycznego.
    • Obserwacja oddziaywania humanizmu na ksztatowanie si paradygmatw nauk (historycznie i wspczenie):
      • humanizmu w krgu nauk spoecznych;
      • relacji humanizmu do nauk przyrodniczych odzwierciedlajce si w filozofii i metodologii nauk.
    • Refleksja teoretyczna nad humanistycznymi modelami kultury:
      • podstawy filozoficzne (antropologiczne) humanistycznych modeli kultury: czowiek ? twrca kultury; jednostka i zbiorowo w kulturze;
      • antynomie wolnoci i prawa;
      • koncepty imitacji modeli antycznych i ksztatowania kultury nowoytnej;
      • kumulacyjny model kultury;
      • kultura wobec natury;
      • rne odniesienia humanistycznych modeli kultury do kategorii nowoczesnoci, racjonalnoci i naukowoci oraz do procesw technicyzacji i technokracji.
    • Zbadanie zalenoci midzy humanistycznymi modelami kultury a koncepcjami metodologicznymi sformuowanymi w literaturoznawstwie i jzykoznawstwie polskim oraz w naukach spoecznych.

 

3.2. Cele dydaktyczne
  • Ksztacenie modej kadry naukowej przez udzia doktorantw i modych doktorw w pracach badawczych i edytorskich.
  • Zastosowanie syntezy humanizmu polskiego w dydaktyce uniwersyteckiej.
  • Stymulowanie kontaktu nauczycieli-polonistw, animatorw kultury i dziennikarzy zajmujcych si problematyk kultury i nauki z aktualn wiedz literaturoznawcz i kulturoznawcz;
  • Zainteresowanie problematyk humanizmu uczniw szk rednich i innych rodowisk szerszego odbioru.

 

3.3. Cele spoeczno-formacyjne
  • Oddziaywanie medialne, zmierzajce do przywrcenia wiadomoci dziedzictwa kultury polskiej jako europejskiej i narodowej.
  • Ksztatowanie poczucia tosamoci europejskiej i polskiej.
  • Demonstracja gwnych wartoci ideowych kultury polskiej (szczeglnie w dziedzinie rodziny i wsplnot nieformalnych).
  • Uwiadomienie szerszemu krgowi odbiorcw zmagania si tradycji humanistycznej z tendencjami dezintegrujcymi i dehumanizujcymi kultur wspczesn.
  • Propagowanie postaw humanistycznych: patriotycznych, obywatelskich, demokratycznych; szacunku dla wartoci ludzkich i prawa oraz wzbudzanie poczucia odpowiedzialnoci za przyszo Polski i Europy.

 

4. Aspekty poznawcze i edukacyjne projektu

 

Zjawiska humanistyczne w kulturze polskiej badane s w trzech aspektach: historyczno-kulturowym, teoretyczno-metodologicznym, formacyjno-edukacyjnym.

 

4.1. Aspekt historyczno-kulturowy
  • zbadanie oddziaywania humanizmu na kultur polsk w perspektywach jej przynalenoci do wsplnoty europejskiej i charakteru narodowego;
  • opis humanistycznych modeli antropologicznych i aksjologicznych, ktre integroway wsplnoty: jzykow, narodow, religijn, spoeczn i polityczn;
  • przedstawienie ? w perspektywach synchronicznej i diachronicznej - ksztatowania si formacji humanizmu polskiego, jej dugiego trwania i wewntrznych przemian, jak rwnie relacji do innych nurtw kulturowych;
  • prba identyfikacji elementw humanistycznych we wspczesnej kulturze polskiej, ustalenia ich zwizkw z dziedzictwem kulturowym, reinterpretacji oraz polemik z paradygmatem humanistycznym;
  • wyjanienie historycznych rde ywotnoci i kreatywnoci elementw humanistycznych we wspczesnej kulturze polskiej;
  • charakterystyka swoistego w kulturze polskiej zespolenia idei humanistycznej z duchowoci chrzecijask (brak przeciwstawienia idei antropocentryzmu i teocentryzmu).

 

4.2. Aspekt teoretyczno-metodologiczny

Refleksja teoretyczna skupia si wok:

  • dugiego trwania tradycji kulturowej, a szczeglnie jawnego i ukrytego funkcjonowania w kulturze elementw o proweniencji humanistycznej, ich adaptacji, przeobrae, przemian tradycji kulturowej (wielopostaciowoci zjawisk humanistycznych, interferencji nurtw kulturowych, dialogu lub konfrontacji humanizmu z ideologiami niehumanistycznymi;
  • humanistycznych modeli kultury;
  • paradygmatw nauk spoecznych i przyrodniczych oraz ich relacji uwarunkowanych koncepcjami humanistycznymi;

 

4.3. Aspekt formacyjno-edukacyjny
  • okrelenie zwizkw kultury polskiej z tradycjami: rdziemnomorsk, zachodnio- i rodkowoeuropejsk;
  • opisanie wpywu humanizmu na konceptualizacj i introwertyzacj tosamoci narodowej;
  • oddziaywanie humanizmu na:
    • etos indywidualny i obywatelski;
    • postawy patriotyczne i wiadomo przynalenoci do wsplnoty europejskiej;
    • instytucj rodziny i wsplnoty nieformalne;
    • idee i praktyk wychowawcz;
    • koncepcje prawne i postawy wobec prawa.
 
 
Odsłon: 428734